Στην ελληνική δημόσια συζήτηση, η προσωπική συνέντευξη για προσλήψεις στο Δημόσιο παρουσιάστηκε επανειλημμένα ως απειλή για την αξιοκρατία. Ως ένα εργαλείο που δήθεν θα άνοιγε τον δρόμο στο πελατειακό σύστημα.
Ωστόσο, αυτή η αντίληψη δεν αντέχει σε σοβαρή εξέταση.
Το Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού (ΑΣΕΠ) εφαρμόζει από το 1994 διαδικασίες συνέντευξης για την επιλογή ειδικού επιστημονικού προσωπικού. Οι διαδικασίες αυτές είναι δομημένες, με σαφή κριτήρια και ελεγχόμενη βαθμολόγηση, και ουδέποτε συνδέθηκαν με φαινόμενα πελατειακών πρακτικών.
Προκύπτει, λοιπόν, ένα εύλογο ερώτημα: πώς είναι δυνατόν η συνέντευξη να θεωρείται αξιόπιστη για επιστήμονες υψηλής εξειδίκευσης, αλλά επικίνδυνη για το σύνολο των λοιπών δημοσίων υπαλλήλων;
Η αντίφαση αυτή γίνεται ακόμη πιο έντονη αν ληφθεί υπόψη ότι η συνέντευξη αποτελεί βασικό στάδιο επιλογής προσωπικού: σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, ακόμη και στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Με άλλα λόγια, πρόκειται για ένα διεθνώς καθιερωμένο, βασικό εργαλείο αξιολόγησης, το οποίο επιτρέπει την εκτίμηση δεξιοτήτων που δεν αποτυπώνονται σε τυπικά προσόντα: επικοινωνία, κρίση, προσαρμοστικότητα.
Στην Ελλάδα, αντίθετα, η επιλογή προσωπικού παραμένει σε μεγάλο βαθμό προσκολλημένη σε τυπικά κριτήρια και πιστοποιήσεις, τα οποία δεν αποτυπώνουν πάντα την πραγματική ικανότητα του υποψηφίου να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της θέσης.
Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι η εισαγωγή της συνέντευξης στις διαδικασίες επιλογής είχε προβλεφθεί νομοθετικά. Παρά ταύτα, η διάταξη αυτή δεν εφαρμόστηκε ποτέ στην πράξη. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει ένα ευρύτερο και διαχρονικό πρόβλημα της ελληνικής διοίκησης: τη διάσταση μεταξύ νομοθέτησης και εφαρμογής.
Η συζήτηση, επομένως, δεν θα έπρεπε να εστιάζει στο αν η συνέντευξη είναι καλή ή κακή. Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο: Μπορεί να σχεδιαστεί μια συνέντευξη με αντικειμενικά, διαφανή και ελέγξιμα κριτήρια; Η εμπειρία του ΑΣΕΠ δείχνει ότι η απάντηση είναι θετική.
Η άρνηση γενίκευσης αυτού του εργαλείου δεν φαίνεται να στηρίζεται σε τεχνική αδυναμία, αλλά μάλλον σε θεσμική αδράνεια και φόβο αλλαγής.
Και τελικά, αυτό είναι ίσως το ουσιαστικότερο ζήτημα: όχι η συνέντευξη ως εργαλείο, αλλά η δυσκολία του συστήματος να εξελιχθεί.
Η αξιοκρατία δεν απειλείται από την αξιολόγηση. Απειλείται όταν την αποφεύγουμε.
