Του ΑΝΔΡΕΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ

Οι τέσσερις ελληνικές, κατ΄ όνομα πλέον, συστημικές τράπεζες (Alpha Bank, Eurobank, Πειραιώς και Εθνική), οι οποίες ελέγχονται σχεδόν εξ ολοκλήρου από ξένα κεφάλαια, ματαιοπονούν στην προσπάθειά τους να εξωραΐσουν την καταρρακωμένη δημόσια εικόνα τους. Οι όποιες δωρεές προς το Δημόσιο, από ελικόπτερα αεροδιακομιδών μέχρι επισκευές σχολείων, πέφτουν στο κενό.

Ματαιοπονούν γιατί ο πολίτης βιώνει καθημερινά στο πετσί του τα χαράτσια που του επιβάλλουν: δυσβάσταχτες προμήθειες ακόμα και για τις πιο απλές ηλεκτρονικές συναλλαγές, προκλητική ψαλίδα ανάμεσα στα υψηλά επιτόκια δανείων και τα μηδενικά επιτόκια καταθέσεων, πλήρης αποκλεισμός των μικρομεσαίων επιχειρήσεων από τη χρηματοδότηση... Επιπλέον, οι διαδοχικές ανακεφαλαιοποιήσεις με τα λεφτά των φορολογουμένων είναι πολύ πρόσφατες για να τις ξεχάσει ο ελληνικός λαός.

Η συμπεριφορά των σύγχρονων τραπεζιτών θυμίζει έντονα τους παλαιότερους «χρυσοκάνθαρους». Ο όρος χρησιμοποιούνταν υποτιμητικά τον 19ο και τις αρχές του 20ού αιώνα για τους μεγαλοσχήμονες του πλούτου που συσσώρευαν μυθικές περιουσίες μέσα από μονοπώλια, κερδοσκοπικά παιχνίδια και την εκμετάλλευση εθνικών κρίσεων. Τότε, για να εξαγοράσουν την κοινωνική αποδοχή, να κατευνάσουν τις λαϊκές αντιδράσεις ή να εξασφαλίσουν την εύνοια της πολιτικής εξουσίας, έχτιζαν νοσοκομεία και χρηματοδοτούσαν δημόσια έργα.

Σήμερα, η λογική παραμένει η ίδια, με τη διαφορά ότι το σκηνικό έχει εκσυγχρονιστεί. Η παλιά, προσωπική φιλανθρωπία για την υστεροφημία του... ευεργέτη έχει αντικατασταθεί από το ψυχρό, εταιρικό PR και τα οργανωμένα τμήματα Μάρκετινγκ. Οι τράπεζες χρησιμοποιούν τα χρήματα που αφαιρούν από τους ίδιους τους πελάτες τους για να διαφημίσουν το «κοινωνικό τους πρόσωπο». Παράλληλα, το γεγονός ότι το κράτος εναποθέτει την κάλυψη βασικών αναγκών υγείας και παιδείας στην «καλή θέληση» των τραπεζών, αναδεικνύει την επικίνδυνη αποδόμηση των δημόσιων υποδομών.

Συμπερασματικά, η ιστορία διδάσκει ότι η «φιλανθρωπία» των ισχυρών σπάνια πηγάζει από αλτρουισμό. Τις περισσότερες φορές αποτελεί έναν στρατηγικό ελιγμό για να διατηρηθεί η κοινωνική ειρήνη, χωρίς να θιχτούν στο ελάχιστο οι μηχανισμοί που παράγουν τα κέρδη τους.