Του ΑΝΔΡΕΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ

Ένας Έλληνας βουλευτής, ο Δ. Μαρκόπουλος, δεν επιθυμούσε να δηλώσει τις σπουδές του και βγαίνει ξαφνικά ένα πανεπιστημιακό ίδρυμα και τις αποκαλύπτει δημοσίως. Τι ακριβώς έχουμε εδώ, πέρα από μια προφανή διαρροή προσωπικών δεδομένων;

1. Πολιτική αξιοπιστία και συνέπεια. Το βασικό ζήτημα είναι ότι το βιογραφικό του βουλευτή εμφανίζεται ελλιπές, με τρόπο που δημιουργεί ασαφή εικόνα για το μορφωτικό του επίπεδο. Ακόμη και αν δεν υπήρξε ψευδής δήλωση, η παράλειψη πλήττει την αξιοπιστία.

2. Διαχείριση δημόσιας εικόνας (spin). Η μη δήλωση των σπουδών, και η εκ των υστέρων αναφορά τους, δημιουργεί την εντύπωση αντίδρασης υπό πίεση και όχι εθελοντικής διαφάνειας. Αυτό έχει πολιτικό βάρος, καθώς δείχνει επικοινωνιακή διαχείριση αντί για καθαρή στάση.

3. Ουσιαστικό έναντι τυπικού προσόντος. Ένα πτυχίο στον ελληνικό πολιτισμό είναι απολύτως νόμιμο και ακαδημαϊκά έγκυρο. Το ζήτημα δεν αφορά την αξία του τίτλου, αλλά το γιατί δεν παρουσιαζόταν εξαρχής. Το ότι ο βουλευτής το πήρε στα 37 χρόνια του, δεν είναι ενοχοποιητικός λόγος από μόνος του.

4. Ενδεχόμενη παραπλάνηση (χωρίς ρητό ψέμα). Αν το κοινό είχε σχηματίσει διαφορετική εικόνα λόγω της παράλειψης, τότε μπορεί να γίνει λόγος για πολιτική παραπλάνηση, ακόμη και χωρίς ευθεία ανακρίβεια.

5. Νομική διάσταση (περιορισμένη για τον βουλευτή). Εφόσον δεν υπάρχει ψευδής δήλωση σε επίσημα έγγραφα, δύσκολα στοιχειοθετείται ποινικό αδίκημα. Το βαρύτερο νομικά ζήτημα φαίνεται να αφορά τη διαρροή των δεδομένων — όχι τον ίδιο.

6. Θεσμικό ζήτημα ευρύτερα. Η υπόθεση ανοίγει μια ευρύτερη συζήτηση: πρέπει τα βιογραφικά των πολιτικών να είναι πλήρη, τυποποιημένα και ελεγχόμενα; Οι «γκρίζες ζώνες» υπονομεύουν την εμπιστοσύνη.

Το σημαντικότερο νομικό ζήτημα δεν είναι το πτυχίο ούτε η καθυστερημένη δήλωσή του, αλλά το πώς δημοσιοποιήθηκαν τα στοιχεία.

Αν -όπως όλα δείχνουν- το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο προχώρησε σε αποκάλυψη στοιχείων σπουδών χωρίς σαφή και ειδική συναίνεση, τότε τίθεται σοβαρό ζήτημα παραβίασης προσωπικών δεδομένων, βάσει του ευρωπαϊκού κανονισμού GDPR. Το «δημόσιο ενδιαφέρον» δεν επιτρέπει αυτομάτως σε έναν τρίτο φορέα να δημοσιοποιεί προσωπικά στοιχεία.

Σε περίπτωση που αποδειχθεί μη νόμιμη κοινοποίηση, το ίδρυμα ενδέχεται να αντιμετωπίσει διοικητικές κυρώσεις και ίσως πρόστιμα από την αρμόδια Αρχή Προστασίας Δεδομένων, καθώς και υποχρέωση λογοδοσίας για τις πρακτικές του.

Αλλά ακόμη και πέρα από τη νομιμότητα, τίθεται ένα βαθύτερο θεσμικό ερώτημα: Μπορεί -ή πρέπει- ένα πανεπιστήμιο να παρεμβαίνει σε μια πολιτική αντιπαράθεση, επιβεβαιώνοντας προσωπικά δεδομένα;

Το ζήτημα δεν αφορά μόνο έναν πολιτικό και την πληρότητα του βιογραφικού του. Αφορά και το αν ένας δημόσιος θεσμός ξεπέρασε τον ρόλο του, λειτουργώντας ως πηγή δημοσιοποίησης προσωπικών δεδομένων χωρίς επαρκή νομική και θεσμική βάση.

Και αυτό, σε ένα κράτος δικαίου, είναι εξίσου σοβαρό — ίσως και πιο επικίνδυνο σε θεσμικό επίπεδο.