Δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (τεύχος C/2026/1656) απόφαση της Επιτροπής με τίτλο: «Κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα των χερσαίων και πολυτροπικών μεταφορών».

«Η δημιουργία κοινής αγοράς μεταφορών αποτελεί μακροχρόνιο στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: ΕΕ), ο οποίος πρέπει να επιτευχθεί μέσω της ελευθέρωσης των υπηρεσιών μεταφορών», αναφέρεται στον Κανονισμό. «Ειδικότερα, στην ΕΕ, οι υπηρεσίες εσωτερικών πλωτών μεταφορών έχουν ελευθερωθεί πλήρως από τη δεκαετία του 1990, ενώ οι υπηρεσίες σιδηροδρομικών μεταφορών έχουν επίσης ελευθερωθεί σταδιακά τις τελευταίες δεκαετίες».

Η διασφάλιση της αδιάλειπτης ροής της κυκλοφορίας εμπορευμάτων και επιβατών (στο εξής: διαλειτουργικότητα) αποτελεί πρωταρχικό στόχο της πολιτικής μεταφορών της ΕΕ, η οποία συμβάλλει στην επίτευξη των κύριων στόχων της ΕΕ. Οι μεταφορές έχουν καταστεί παγκόσμιας κλίμακας, τόσο από την άποψη των δικτύων που χρησιμοποιούν οι επιβάτες και τα εμπορεύματα, τα οποία αποκτούν όλο και πιο διασυνοριακό χαρακτήρα, όσο και από την άποψη των σχετικών τρόπων μεταφοράς, καθώς τα ταξίδια συνδυάζουν όλο και περισσότερο πολλαπλές λύσεις μεταφοράς. Ωστόσο, η ομαλή ροή της βιώσιμης χερσαίας κυκλοφορίας σε ολόκληρη την ΕΕ συνεχίζει να παρεμποδίζεται από κανονιστικά και τεχνικά εμπόδια.

Απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις διαλειτουργικότητας για την ολοκλήρωση του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου Μεταφορών και για να μπορέσουν οι πολίτες και οι επιχειρήσεις της ΕΕ να επωφεληθούν πλήρως από έναν χώρο διασυνδεδεμένων μεταφορών. Απαιτούνται επίσης σημαντικές επενδύσεις για την ανάπτυξη ψηφιακών υποδομών, ιδίως αδιάλειπτης κάλυψης με υποδομές συνδεσιμότητας 5G κατά μήκος των κύριων διαδρόμων μεταφορών στην ΕΕ, οι οποίες θα υποστηρίζουν ευρύ φάσμα υπηρεσιών και υψηλότερα επίπεδα αυτοματοποίησης σε διάφορες εφαρμογές κινητικότητας. Πρόκειται για σημαντικό στόχο της SSMS για έναν επιτυχημένο ψηφιακό μετασχηματισμό της ΕΕ έως το 2030».

Σχετικά με το στόχο των κατευθυντήριων γραμμών, αναφέρεται: «Για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο οι κρατικές ενισχύσεις να νοθεύσουν ή να απειλήσουν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό στην εσωτερική αγορά και να επηρεάσουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών, το άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης θεσπίζει την αρχή της απαγόρευσης των κρατικών ενισχύσεων. Κατ’ εξαίρεση, στον τομέα των χερσαίων μεταφορών, το άρθρο 93 της Συνθήκης προβλέπει ότι οι ενισχύσεις για τον συντονισμό των χερσαίων μεταφορών και για την εκπλήρωση ορισμένων υποχρεώσεων συνυφασμένων με την έννοια της δημόσιας υπηρεσίας είναι συμβατές με τις Συνθήκες.

Το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι το άρθρο 93 της Συνθήκης δέχεται ότι οι ενισχύσεις στις μεταφορές είναι συμβατές με τη Συνθήκη μόνο σε περιπτώσεις σαφώς καθορισμένες, οι οποίες δεν θέτουν σε κίνδυνο τα γενικά συμφέροντα της ΕΕ.

Όσον αφορά τις ενισχύσεις για τον συντονισμό των χερσαίων μεταφορών, η Επιτροπή θεωρεί ότι η έννοια του «συντονισμού των μεταφορών» που χρησιμοποιείται στο άρθρο 93 της Συνθήκης έχει σημασία η οποία υπερβαίνει την απλή διευκόλυνση της ανάπτυξης οικονομικής δραστηριότητας. Συνεπάγεται παρέμβαση των δημόσιων αρχών, η οποία αποσκοπεί στην καθοδήγηση της εξέλιξης του τομέα των μεταφορών με γνώμονα το κοινό συμφέρον, όπως περιγράφεται στις πολιτικές της

Επιτροπής που αναφέρονται στα σημεία 5 και 8, όπου τονίζεται η σημασία της παροχής επαρκών βιώσιμων υπηρεσιών μεταφορών».

1. Εισαγωγή 3

1.1. Γενικό πλαίσιο 3

1.2. Στόχος των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών 6

1.2.1. Σιδηροδρομικές μεταφορές 8

1.2.2. Εσωτερικές πλωτές μεταφορές 11

1.2.3. Βιώσιμες πολυτροπικές μεταφορές 12

2. Πεδίο εφαρμογής και ορισμοί 13

2.1. Πεδίο εφαρμογής 13

2.2. Ορισμοί 16

2.3. Διάρθρωση των κατευθυντήριων γραμμών 19

3. Μέτρα που δεν υπόκεινται σε κοινοποίηση 20

4. Ενισχύσεις που ανταποκρίνονται στις ανάγκες συντονισμού των μεταφορών 21

4.1. Γενικοί όροι συμβατότητας 21

4.1.1. Βασικοί όροι συμβατότητας 21

4.1.2. Συμμόρφωση με άλλες διατάξεις του ενωσιακού δικαίου 23

4.1.3. Σώρευση 23

4.1.4. Διαφάνεια 24

4.2. Προϋποθέσεις συμβατότητας για συγκεκριμένες κατηγορίες ενισχύσεων για τον συντονισμό των μεταφορών 25

4.2.1. Ενισχύσεις λειτουργίας 25

4.2.2. Επενδυτικές ενισχύσεις 30

5. Ενισχύσεις που αντιστοιχούν στην αποκατάσταση ορισμένων βαρών συνυφασμένων με την έννοια της δημοσίας

υπηρεσίας στον τομέα των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών 47

5.1. Γενικές διατάξεις 47

5.2. Γνήσια υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος 48

5.3. Ανάγκη πράξης ανάθεσης που καθορίζει τις υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας και τον τρόπο υπολογισμού της αντιστάθμισης 49

5.4. Διάρκεια της περιόδου ανάθεσης 50

5.5. Συμμόρφωση με την οδηγία 2012/34/ΕΕ και την οδηγία για τη διαφάνεια 50

5.6. Συμμόρφωση με τους κανόνες της ΕΕ για τις δημόσιες συμβάσεις 50

5.7. Απουσία διακρίσεων 50

5.8. Ποσό της αντιστάθμισης 51

5.9. Πρόσθετες απαιτήσεις που ενδέχεται να είναι αναγκαίες για να διασφαλιστεί ότι η ενίσχυση δεν θέτει σε κίνδυνο τα γενικά συμφέροντα της ΕΕ 51

5.10. Διαφάνεια 52

5.11. Όροι και υποχρεώσεις που συνοδεύουν τις αποφάσεις της Επιτροπής 52

6. Χρηματοοικονομικές ροές σε κάθετα ολοκληρωμένες σιδηροδρομικές επιχειρήσεις 52

7. Σχέδιο εκ των υστέρων αξιολόγησης 54

8. Υποβολή εκθέσεων και παρακολούθηση 55

9. Δυνατότητα εφαρμογής 55

10. Αναθεώρηση 55